Παρότι το 2024 καταγράφηκαν οι λιγότερες συνολικές απώλειες πλοίων στην ιστορία της παγκόσμιας ναυτιλίας, οι γεωπολιτικές εντάσεις, η ραγδαία εξάπλωση του λεγόμενου “shadow fleet” και οι περιβαλλοντικές και τεχνολογικές προκλήσεις συνθέτουν ένα σκηνικό αυξανόμενης αστάθειας. Αυτά προκύπτουν από τη νεότερη ετήσια έκθεση “Safety and Shipping Review” της Allianz Commercial, η οποία αναλύει τους κυριότερους ναυτιλιακούς κινδύνους της εποχής.
Το 2024 χάθηκαν μόλις 27 μεγάλα πλοία, σημειώνοντας μείωση 20% σε σχέση με το 2023 και αποτελώντας την καλύτερη επίδοση ασφαλείας των τελευταίων δεκαετιών. Το νούμερο αυτό είναι εντυπωσιακό, αν σκεφτεί κανείς ότι τη δεκαετία του 1990 καταγράφονταν ετησίως πάνω από 200 απώλειες πλοίων. Ωστόσο, η θετική αυτή εικόνα απειλείται από παράγοντες που ξεφεύγουν από τους παραδοσιακούς κινδύνους.
Οι εμπορικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας έχουν εκτοξεύσει το ποσοστό του παγκόσμιου ναυτιλιακού εμπορίου που υπόκειται σε δασμούς, από 4% τον Μάρτιο σε 18% μέχρι τα μέσα Απριλίου 2025. Παράλληλα, η ραγδαία εξάπλωση του “shadow fleet” – ενός αχαρτογράφητου στόλου που δρα εκτός επίσημων κανονισμών – προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Περίπου 600 δεξαμενόπλοια, τα περισσότερα χωρίς κατάλληλη συντήρηση και ασφαλιστική κάλυψη, εμπλέκονται στη διακίνηση ρωσικού πετρελαίου, με συχνά περιστατικά πυρκαγιών, συγκρούσεων και πετρελαιοκηλίδων. Ο στόλος αυτός πλέον αντιπροσωπεύει το 17% του παγκόσμιου δυναμικού στα tankers.
Όπως προειδοποιεί ο Justus Heinrich, Global Product Leader της Allianz: «Μια διαρροή πετρελαίου από τέτοιο πλοίο μπορεί να κοστίσει έως και 1,6 δισ. δολάρια – ένα βάρος που ενδέχεται να επωμιστούν οι φορολογούμενοι». Την ίδια ώρα, οι πυρκαγιές σε πλοία έφτασαν τα υψηλότερα επίπεδα της τελευταίας δεκαετίας, με 250 περιστατικά (+20%), εκ των οποίων το 30% σημειώθηκε σε containerships και ro-ro πλοία.
Από γεωγραφικής πλευράς, οι Βρετανικές Νήσοι παρουσίασαν τον μεγαλύτερο αριθμό ναυτικών συμβάντων (799), με την Ανατολική Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα να ακολουθούν (694). Η κύρια αιτία των περιστατικών ήταν η μηχανική βλάβη ή αστοχία εξοπλισμού, η οποία ευθύνεται για πάνω από το 50% των συνολικών συμβάντων του 2024 (1.860 περιστατικά).
Η Allianz κρούει τον κώδωνα του κινδύνου και για άλλες απειλές: κυβερνοεπιθέσεις, παρεμβολές GPS, και η αργή πρόοδος προς την πράσινη μετάβαση. Ο Capt. Rahul Khanna, Global Head of Marine Risk Consulting, τονίζει: «Η ναυτιλία γίνεται πιο ανθεκτική απέναντι στους παραδοσιακούς κινδύνους, αλλά το τοπίο γίνεται συνεχώς πιο σύνθετο και απαιτητικό».
Με το 90% του παγκόσμιου εμπορίου να μεταφέρεται δια θαλάσσης, η ναυτιλιακή βιομηχανία καλείται να διαχειριστεί ένα πρωτοφανές μείγμα γεωπολιτικών, περιβαλλοντικών και τεχνολογικών προκλήσεων. Η διατήρηση της προόδου στην ασφάλεια, σε συνδυασμό με την ενίσχυση της διαφάνειας και της βιωσιμότητας, αποτελεί επιτακτική ανάγκη για τη σταθερότητα του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου.
