Η παγκόσμια ναυτιλία έρχεται αντιμέτωπη με ένα όλο και πιο ανησυχητικό φαινόμενο: τη δράση των δεξαμενοπλοίων της λεγόμενης shadow fleet. Πρόκειται για πλοία που εμπλέκονται κυρίως σε μεταφορές πετρελαίου από χώρες υπό καθεστώς κυρώσεων όπως το Ιράν, η Ρωσία και η Βενεζουέλα και τα οποία αξιοποιούν συστηματικά τεχνάσματα για να παραμείνουν αόρατα στις αρχές. Η πιο διαδεδομένη τακτική είναι η χειραγώγηση του Automatic Identification System (AIS). Σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List, από τον Ιούνιο έχουν εντοπιστεί τουλάχιστον επτά δεξαμενόπλοια που παραποιούν τους MMSI αριθμούς τους (Maritime Mobile Service Identity).
Σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιούν το MID 646, έναν κωδικό που δεν έχει αποδοθεί σε καμία χώρα, εμφανίζοντας έτσι τα πλοία ως «στατιστικά» και χωρίς εθνικότητα. Ενδεικτικά, ένα product tanker εντοπίστηκε να εκπέμπει δύο διαφορετικούς MMSI αριθμούς και πλαστά IMO ταυτόχρονα, πιθανότατα μέσω διπλού AIS συστήματος, εμφανιζόμενο άλλοτε ως πλοίο με σημαία Κομορών και άλλοτε ως «stateless».
Ανάλογη πρακτική ακολούθησε και ένα suezmax, το οποίο έχει ήδη ενταχθεί σε μαύρη λίστα από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ε.Ε.· κατά τη διέλευσή του από το Αιγαίο εκπέμπε συνεχώς αλλοιωμένα στοιχεία, άλλοτε εμφανιζόμενο με σημαία Σουδάν και άλλοτε ως πλοίο χωρίς εθνικότητα.
Ο Ian Ralby, CEO της IR Consilium, υπογραμμίζει: «Οι MMSI αριθμοί χωρίς σύνδεση με κάποια χώρα είναι γνωστό κόλπο στον κόσμο του οργανωμένου εγκλήματος, αλλά δεν είναι καλά κατανοητό από όσους προσπαθούν να το σταματήσουν. Πρόκειται για ένα παιχνίδι που εκμεταλλεύεται τα νομικά κενά γύρω από την εφαρμογή των κυρώσεων».
Η υπόθεση αποκαλύπτει και την άνθηση ενός ακόμη ανησυχητικού φαινομένου: τα πλαστά νηολόγια και οι γρήγορες αλλαγές σημαίας (flag hopping), που σε συνδυασμό με την παραποίηση των στοιχείων, συνθέτουν ένα πλέγμα παρανομίας δύσκολο να εντοπιστεί και να κατασταλεί. Η δράση των «δεξαμενόπλοιων-φαντασμάτων» δεν περιορίζεται μόνο στην οικονομική παραβατικότητα.
Αποτελεί απειλή για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, αυξάνει τον κίνδυνο ατυχημάτων λόγω ελλιπών ελέγχων, ενώ παράλληλα υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των διεθνών κυρώσεων. Σε ένα περιβάλλον όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες είναι ήδη εύθραυστες, η shadow fleet αναδεικνύεται σε έναν αόρατο αλλά εξαιρετικά επιδραστικό παράγοντα της
