Πριν από λίγους μήνες, η αποστολή του Arxipelagos ταξίδεψε στο γραφικό λιμάνι του Faaborg στη νότια Δανία, προκειμένου να παρακολουθήσει την επίσημη παρουσίαση του νέου ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος «MERLIN», το οποίο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Horizon Europe της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εκδήλωση συγκέντρωσε εκπροσώπους πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων, βιομηχανικών εταίρων και οργανισμών από ολόκληρη την Ευρώπη, οι οποίοι συμμετέχουν στην ανάπτυξη μίας νέας γενιάς αυτόνομων θαλάσσιων συστημάτων που αναμένεται να αλλάξουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι επιστημονικές έρευνες, οι επιθεωρήσεις υποδομών και η παρακολούθηση του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Το πρόγραμμα MERLIN αποτελεί τη φυσική συνέχεια του ιδιαίτερα επιτυχημένου έργου Horizon 2020 ENDURUNS, το οποίο ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2023 και είχε παρουσιαστεί από το Arxipelagos στο πλαίσιο ειδικής αποστολής στο Διεθνές Ναυτικό Σαλόνι της Βενετίας. Το ENDURUNS απέδειξε ότι τα αυτόνομα θαλάσσια συστήματα μπορούν να επιχειρούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε δύσκολες συνθήκες, συλλέγοντας πολύτιμα δεδομένα και υποστηρίζοντας επιστημονικές και βιομηχανικές εφαρμογές. Το MERLIN έρχεται να αξιοποιήσει αυτή τη γνώση και εμπειρία, προχωρώντας ένα βήμα παραπέρα, με στόχο τη δημιουργία ενός ακόμη πιο προηγμένου, ευέλικτου και ενεργειακά αποδοτικού συστήματος.
Η βασική φιλοσοφία του έργου είναι η ανάπτυξη και επίδειξη αυτόνομων θαλάσσιων τεχνολογιών νέας γενιάς, οι οποίες θα μπορούν να λειτουργούν με ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση, να λαμβάνουν αποφάσεις σε πραγματικό χρόνο και να συνεργάζονται μεταξύ τους για την ολοκλήρωση σύνθετων αποστολών. Οι τεχνολογίες αυτές αναμένεται να προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους επιχειρήσεων στη θάλασσα, μειώνοντας το κόστος, και επιτρέποντας την πραγματοποίηση αποστολών μεγάλης διάρκειας σε απομακρυσμένες περιοχές. Στο πλαίσιο του προγράμματος αναπτύσσεται ένα ολοκληρωμένο σύστημα που συνδυάζει ένα αυτόνομο μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας (USV) με προηγμένα αυτόνομα υποβρύχια οχήματα (AUVs).
Τα επιμέρους αυτά συστήματα θα λειτουργούν συντονισμένα, δημιουργώντας ένα πλήρως συνεργατικό δίκτυο αυτόνομων πλατφορμών ικανό να εκτελεί αποστολές έρευνας, παρακολούθησης, χαρτογράφησης και επιθεώρησης. Η ενεργειακή αυτονομία του συστήματος ενισχύεται μέσω της αξιοποίησης τεχνολογιών υδρογόνου, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και εξελιγμένων συστημάτων διαχείρισης ισχύος, ενώ η χρήση τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπει τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας και της λήψης αποφάσεων κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Το σκάφος επιφανείας ναυπηγείται από τη δανική εταιρεία PROZERO και θα αποτελέσει την κεντρική επιχειρησιακή πλατφόρμα του συστήματος.
Ο ρόλος του θα είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς θα υποστηρίζει τη λειτουργία των υποβρύχιων οχημάτων, θα συλλέγει και θα μεταδίδει δεδομένα σε πραγματικό χρόνο και θα λειτουργεί ως κόμβος επικοινωνίας μεταξύ των διαφορετικών αυτόνομων συστημάτων. Με τον τρόπο αυτό θα καθίσταται δυνατή η εκτέλεση σύνθετων αποστολών χωρίς την ανάγκη συνεχούς παρουσίας επανδρωμένων ερευνητικών σκαφών, γεγονός που μπορεί να μειώσει σημαντικά το λειτουργικό κόστος και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των ερευνητικών δραστηριοτήτων. Ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η πιλοτική αποστολή που έχει προγραμματιστεί στο υποθαλάσσιο ηφαίστειο Κολούμπο, βορειοανατολικά της Σαντορίνης.
Το Κολούμπο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενεργά ηφαιστειακά συστήματα της Μεσογείου, προσελκύοντας το ενδιαφέρον επιστημόνων από ολόκληρο τον κόσμο για την λεπτομερή εξερεύνηση του. Στην περιοχή αυτή το σύστημα MERLIN θα αξιοποιηθεί για τη χαρτογράφηση του βυθού υψηλής ανάλυσης, την παρακολούθηση του ηφαιστειακού περιβάλλοντος, τη συλλογή γεωλογικών και ωκεανογραφικών δεδομένων, καθώς και για τη δοκιμή προηγμένων μεθόδων αυτόνομης λειτουργίας σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον. Οι δραστηριότητες αυτές θα υλοποιηθούν σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και άλλους ερευνητικούς εταίρους του έργου.
Οι δύο ακόμη πιλοτικές επιδείξεις του προγράμματος θα πραγματοποιηθούν σε διαφορετικά επιχειρησιακά περιβάλλοντα, προκειμένου να αξιολογηθούν οι δυνατότητες του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες. Η πρώτη θα διεξαχθεί στα ανοικτά της Βαρκελώνης, κοντά στο υποθαλάσσιο παρατηρητήριο OBSEA, όπου το MERLIN θα χρησιμοποιηθεί για την παρακολούθηση θαλάσσιων οικοσυστημάτων και περιβαλλοντικών παραμέτρων. Η δεύτερη θα πραγματοποιηθεί στο λιμάνι της Klaipėda στη Λιθουανία, όπου οι αυτόνομες πλατφόρμες θα αναλάβουν εργασίες επιθεώρησης λιμενικών και υπεράκτιων υποδομών, συμβάλλοντας στην έγκαιρη ανίχνευση πιθανών προβλημάτων και στη βελτίωση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων.
Όπως ανέφερε στην κάμερα του Arxipelagos ο Καθηγητής της Σχολής Μεταλλουργίας και Υλικών του Πανεπιστημίου του Μπέρμιγχαμ και Επιστημονικός Συντονιστής του προγράμματος MERLIN, Μαγιορκίνος Παπαηλίας, το έργο φιλοδοξεί να φέρει τις αυτόνομες θαλάσσιες τεχνολογίες πιο κοντά στην καθημερινή επιχειρησιακή αξιοποίηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι τεχνολογίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του έργου έχουν τη δυνατότητα να προσφέρουν νέες λύσεις στην επιστημονική έρευνα, στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, στην επιθεώρηση κρίσιμων υποδομών και σε ένα ευρύ φάσμα βιομηχανικών εφαρμογών, προσφέροντας παράλληλα χαμηλότερο κόστος λειτουργίας, βελτιωμένες επιχειρησιακές δυνατότητες και υψηλότερα επίπεδα αξιοπιστίας.
Στην κάμερα του Arxipelagos.gr μίλησε επίσης ο Jonas Pedersen, Διευθύνων Σύμβουλος της PROZERO, ο οποίος παρουσίασε τις τεχνολογικές δυνατότητες της νέας πλατφόρμας και τη συμβολή της δανικής εταιρείας στην ανάπτυξη του συστήματος. Όπως επεσήμανε, η συνεργασία μεταξύ της βιομηχανίας, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών οργανισμών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μετάβαση των αυτόνομων θαλάσσιων τεχνολογιών από το στάδιο της έρευνας στην ευρεία επιχειρησιακή εφαρμογή.
Το Arxipelagos.gr, ως επίσημος φορέας επικοινωνίας του προγράμματος, παρακολουθεί στενά την εξέλιξη του MERLIN από τα πρώτα του βήματα. Μέσα από αποκλειστικά ρεπορτάζ, συνεντεύξεις, φωτογραφικό υλικό και βίντεο από τις δοκιμές και τις αποστολές πεδίου, θα συνεχίσει να μεταφέρει στους αναγνώστες του τις σημαντικότερες εξελίξεις ενός έργου που φιλοδοξεί να διαμορφώσει το μέλλον των αυτόνομων θαλάσσιων επιχειρήσεων στην Ευρώπη και διεθνώς.
ENG
A few months ago, the Arxipelagos mission travelled to the harbour of Faaborg, Denmark, to attend the official presentation of the new European research project “MERLIN”, funded under the European Union’s Horizon Europe programme. The event brought together representatives from universities, research centres, industrial partners, and organisations from across Europe that are contributing to the development of a new generation of autonomous maritime systems expected to transform the way scientific research, infrastructure inspections, and marine environmental monitoring are conducted. The MERLIN project is the natural successor to the highly successful Horizon 2020 project ENDURUNS, which was completed in July 2023 and had previously been presented by Arxipelagos during a special mission to the Salone Nautico Venezia, held annually in Venice. ENDURUNS demonstrated that autonomous maritime systems can operate for extended periods in challenging environments, collecting valuable data and supporting both scientific and industrial applications. MERLIN builds upon this experience and knowledge, taking a significant step forward towards the development of an even more advanced, flexible, and energy-efficient autonomous system.
The project’s main objective is the development and demonstration of next-generation autonomous maritime technologies capable of performing complex missions with minimal human intervention. These technologies are expected to provide significant advantages over conventional maritime operations by reducing costs, and enabling long-endurance missions in remote and difficult-to-access marine environments. As part of the project, an integrated system is being developed that combines an autonomous Unmanned Surface Vessel (USV) with advanced Autonomous Underwater Vehicles (AUVs).
These platforms will operate cooperatively, forming a fully integrated autonomous network capable of carrying out research, environmental monitoring, seabed mapping, and infrastructure inspection missions. The system’s energy autonomy is enhanced through the use of hydrogen technologies, renewable energy sources, and advanced power management systems, while artificial intelligence algorithms optimise operational performance and support real-time decision-making during missions. The surface vessel is being built by the Danish company PROZERO and will serve as the central operational platform of the system.
Its role will be crucial, as it will support the deployment and operation of the underwater vehicles, collect and transmit data in real time, and act as a communication hub between the different autonomous assets. This approach will enable the execution of complex missions without the continuous presence of crewed research vessels, significantly reducing operational costs and the environmental footprint of maritime research activities. Of particular interest to Greece is the pilot mission planned for the Kolumbo submarine volcano, located northeast of Santorini. Kolumbo is one of the most important active volcanic systems in the Mediterranean, attracting the attention of scientists from around the world for its in-depth investigation.
In this unique environment, the MERLIN system will be used for high-resolution seabed mapping, volcanic monitoring, and the collection of geological and oceanographic data, while also providing an ideal testbed for advanced autonomous operations in a highly demanding setting. These activities will be carried out in collaboration with the Hellenic Centre for Marine Research (HCMR) and other project partners. The project’s two other pilot demonstrations will take place in distinct operational environments in order to evaluate the system’s capabilities under real-world conditions. The first demonstration will be conducted off the coast of Barcelona, near the OBSEA underwater observatory, where MERLIN will support marine ecosystem monitoring and environmental data collection. The second demonstration will take place in the Port of Klaipėda, Lithuania, where the autonomous platforms will perform inspections of port and offshore infrastructure, contributing to the early detection of potential issues and enhancing the safety and efficiency of critical maritime assets.
Speaking to the Arxipelagos camera, Professor Mayorkinos Papaelias of the School of Metallurgy and Materials at the University of Birmingham and Scientific Coordinator of the MERLIN project explained that the initiative aims to bring autonomous maritime technologies closer to everyday operational deployment. According to Professor Papaelias, the technologies being developed within MERLIN have the potential to provide innovative solutions for scientific research, marine environmental protection, and the inspection of critical infrastructure, while delivering lower operational costs, enhanced capabilities, and increased reliability.
Arxipelagos.gr also interviewed Mr Jonas Pedersen, Chief Executive Officer of PROZERO, who presented the technological capabilities of the new platform and highlighted the Danish company’s contribution to the development of the system. He emphasised that close collaboration between industry, universities, and research organisations is essential for enabling autonomous maritime technologies to move from research and development into widespread operational use.
As the official communication partner of the MERLIN project, Arxipelagos.gr is closely following the project’s progress from its earliest stages. Through exclusive reports, interviews, photographs, and video coverage from testing campaigns and field demonstrations, Arxipelagos will continue to bring its audience the latest developments from a project that aims to shape the future of autonomous maritime operations in Europe and beyond.
Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Enduruns 2023 – Αυτόνομο μη επανδρωμένο σκάφος με κατανάλωση υδρογόνου
Παρουσίαση του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Horizon Europe MERLIN από το Αρχιπέλαγος
