Η Ναυτιλία αντιμέτωπη με μια νέα Παγκόσμια Τάξη:
Το TradeWinds Shipowners Forum στα Ποσειδώνια αναζήτησε απαντήσεις
στις προκλήσεις του εμπορικού κατακερματισμού,
του «σκοτεινού στόλου» και της απαλλαγής από τον άνθρακα
Αντιμέτωπη με μια νέα παγκόσμια τάξη βρίσκει τη ναυτιλιακή κοινότητα η έναρξη της εβδομάδας των Ποσειδωνίων. Τον τόνο έδωσε η κεντρική ομιλία του Steve Gordon, Διευθύνοντος Συμβούλου της Clarksons Research, στο TradeWinds Shipowners Forum, στο πλαίσιο της οποίας παρουσίασε δέκα σημεία που αποκαλύπτουν τόσο τις έκτακτες πιέσεις όσο και την αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα που χαρακτηρίζει την παγκόσμια ναυτιλία.
Ο παγκόσμιος στόλος, μαζί με το βιβλίο παραγγελιών, αποτιμάται πλέον σε συνολική αξία 2,4 τρισ. δολαρίων –ένα δείγμα του μεγέθους του κλάδου– ωστόσο αυτή η περιουσία είναι εκτεθειμένη σε ένα πεδίο επιδεινούμενης γεωπολιτικής πίεσης. Οι μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ έχουν μειωθεί κατά 95%, με εκτιμώμενη απώλεια 1,5 δισεκατομμυρίου βαρελιών πετρελαίου κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης κρίσης. Περίπου 7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα και το 2% του παγκόσμιου στόλου σε χωρητικότητα παραμένουν παγιδευμένα στον Κόλπο, συμπεριλαμβανομένου του 8% του παγκόσμιου στόλου VLCC και του 3% του στόλου VLGC. Στο μεταξύ, λόγω του ντόμινο των γεωπολιτικών συγκρούσεων από τις αναταραχές στην Ουκρανία, τον πόλεμο των Χούθι και το Ιράν, οι διαδρομές του θαλάσσιου εμπορίου έχουν αυξηθεί κατά 10% από το 2019 – μια διαρθρωτική μετατόπιση που επηρεάζει τη δυναμικότητα και αναδιαμορφώνει τη γεωγραφία του εμπορίου.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, οι εμπορικοί δείκτες του κλάδου αφηγούνται μια ιστορία εντυπωσιακής ευρωστίας. Ο δείκτης ClarkSea κατέγραψε το ισχυρότερο ξεκίνημα του έτους που έχει καταγραφεί ποτέ, με τους ναύλους των δεξαμενόπλοιων VLGC και αργού να αγγίζουν τα 40.000 δολάρια την ημέρα και τις αγορές εμπορευματοκιβωτίων να παρουσιάζουν ισχυρή παράλληλη απόδοση. Το παγκόσμιο βιβλίο παραγγελιών ανέρχεται στο 21% του υφιστάμενου στόλου, με ρεκόρ παραδόσεων 60 εκατομμυρίων CGT από ναυπηγεία να αναμένονται το 2027. Το ηλικιακό προφίλ του στόλου αναδεικνύεται σε στρατηγικό ζήτημα – το 41% των πλοίων είναι πλέον δεκαπέντε ετών ή μεγαλύτερα – ενώ η συμβολή της ναυτιλίας στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, στο 2% ετησίως, παραμένει σημείο διαφωνίας σχετικά με το μέγεθος της πρόκλησης που συνιστά η επερχόμενη απαλλαγή του κλάδου από τον άνθρακα.
Για την Ελλάδα, τα διακυβεύματα είναι ιδιαίτερα υψηλά: Οι Έλληνες πλοιοκτήτες ελέγχουν το 21% του παγκόσμιου στόλου πλοίων μεταφοράς χύδην φορτίου, δεξαμενόπλοιων και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά τους πλοιοκτήτες της χώρας μεταξύ των πιο σημαντικών παραγόντων στις αποφάσεις που θα καθορίσουν την επόμενη δεκαετία του κλάδου.
Το TradeWinds Shipowners Forum άνοιξε το κυρίως συνεδριακό πρόγραμμα της εβδομάδας των Ποσειδωνίων με μια τολμηρή προσέγγιση στον τρόπο με τον οποίο η παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία διαχειρίζεται τις απειλές σε μια εποχή γεωπολιτικού κατακερματισμού, οικονομικής αβεβαιότητας και εντεινόμενων ρυθμιστικών πιέσεων.
Το Φόρουμ, με θέμα «Ανθεκτικότητα απέναντι στις ανατροπές», συγκέντρωσε ανώτερα στελέχη από κορυφαίες ναυτιλιακές εταιρείες, χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και φορείς του κλάδου για να χαράξουν την πορεία πλοήγησης μέσα σε μια από τις πιο ασταθείς περιόδους της σύγχρονης ναυτιλιακής ιστορίας.
Μέσα από μια εκτεταμένη, και κατά διαστήματα έντονη, ανταλλαγή απόψεων, κορυφαία στελέχη του κλάδου διερεύνησαν τον τρόπο με τον οποίο οι πλοιοκτήτες επανατοποθετούνται επιχειρηματικά, διαφυλάσσοντας τις αξίες των περιουσιακών στοιχείων τους και προσαρμόζοντας τις ραγδαία μεταβαλλόμενες εμπορικές τάσεις σε μια εποχή κινδύνου κυρώσεων, πολλαπλασιασμού του «σκοτεινού στόλου» και αντιπαλότητας μεταξύ υπερδυνάμεων.
«Οι πλοιοκτήτες είναι ευέλικτοι και προσαρμόζονται ανάλογα με τις συνθήκες και τις περιστάσεις της αγοράς. Στο τέλος, όλα κρίνονται από τους οικονομικούς όρους· η ναυτιλία δεν χρειάζεται να παίρνει θέση σε διαφορές μεταξύ κρατών, όπως η πανωλεθρία των δασμών ΗΠΑ-Κίνας», δήλωσε ο Paul Pathy, Πρόεδρος της BIMCO και Διευθύνων Σύμβουλος της Fednav.
Η Χάρις Πλακαντωνάκη, Chief Strategy Officer της Star Bulk Carriers, δήλωσε ότι η γεωπολιτική έχει επαναπροσδιορίσει ολόκληρη την αγορά ξηρού χύδην φορτίου: «Για παράδειγμα, οι σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας μετακίνησαν το ενδιαφέρον της Κίνας από τις ΗΠΑ στη Βραζιλία. Η συνεχιζόμενη κρίση στον Περσικό Κόλπο μας έχει επίσης πλήξει, καθώς εκατοντάδες πλοία είναι παγιδευμένα εκατέρωθεν του Πορθμού του Ορμούζ. Ένα από τα εννέα πλοία μας που έχουν παγιδευτεί στην περιοχή υπέστη πρόσφατα ζημιές από επίθεση και η αστάθεια στην Ερυθρά Θάλασσα εξακολουθεί να αποτελεί αιτία ανησυχίας. Συνολικά, ωστόσο, η προσφορά και η ζήτηση για πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου συνεχίζουν να είναι ισχυρές και τα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς παραμένουν σταθερά. Ωστόσο, εάν καταλήξουμε να έχουμε μια παρατεταμένη κρίση, η οικονομική ύφεση θα είναι αναπόφευκτη».
Ο Κώστας Δελαπόρτας, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της DryDel Shipping, συμφωνεί: «Εάν η κρίση διαρκέσει περισσότερο, η αγορά θα υποφέρει, καθώς οι ροές φορτίων θα μειωθούν, λόγω μειωμένης ζήτησης. Μακροπρόθεσμα, θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι να διαχειριστούμε την πρόκληση της έλλειψης καυσίμων, αφού η τρέχουσα λίστα αναμονής για παράδοση είναι 10-12 ημέρες, μια πρόκληση που επιδεινώνεται από την εκτιμώμενη μείωση της διαθεσιμότητας καυσίμων κατά 60%. Η ναυτιλία είναι μια πολύπλοκη επιχείρηση και δεν μπορούμε παρά να παρακολουθούμε και να βλέπουμε πώς θα εξελιχθεί η κρίση».
Ο James Lewis, Vice President Global Operations της Cargill Ocean Transportation, υποστήριξε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η ταχύτητα των αλλαγών, η οποία δεν συγκρίνεται με καμία άλλη περίοδο στη σύγχρονη ιστορία. Όπως είπε, «δεν έχουμε ξαναδεί αλλαγές αυτής της κλίμακας τα τελευταία 20 χρόνια. Ενώ ο κόσμος βιώνει εντάσεις μεταξύ Δύσης και Ανατολής, η αβεβαιότητα μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων είναι ανησυχητική. Η διαχείριση κινδύνου είναι το κλειδί για την οικοδόμηση της αποτελεσματικότητας και της ευελιξίας που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των προκλήσεων σε κάθε πτυχή της επιχείρησής μας».
Ο Rolf Westfal-Larsen Jr, Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Westfal-Larsen Management & Πρόεδρος της INTERTANKO, επικεντρώθηκε στην απειλή που αποτελεί για την παγκόσμια ναυτιλία ο «σκοτεινός στόλος»: «Η ναυτιλία χρειάζεται αυστηρότερους κανόνες και απαιτείται κρατική παρέμβαση για την επίλυση αυτού του προβλήματος. Επί του παρόντος, τυχόν διορθωτικά μέτρα είναι ad hoc και δεν ακολουθούν ένα οργανωμένο σχέδιο· εάν αυτό δεν αλλάξει, η ατιμωρησία για τους διαχειριστές του σκοτεινού στόλου θα αυξηθεί».
Η δεύτερη συνεδρία του Φόρουμ επικεντρώθηκε σε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες και κρίσιμες συζητήσεις του κλάδου: το μέλλον της απαλλαγής της ναυτιλίας από τον άνθρακα. Η συζήτηση επικεντρώθηκε σε θέματα που τέθηκαν κατά την τελετή εγκαινίων των Ποσειδωνίων, με τις διαφωνίες γύρω από τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων και τεχνολογιών προσαρμογής να δίνουν τον τόνο.
Τα μέλη του πάνελ συζήτησαν τι σημαίνει η συνεχιζόμενη καθυστέρηση του Πλαισίου Μηδενικών Εκπομπών του ΙΜΟ για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την εμπιστοσύνη των επενδυτών, κατά πόσο η βιώσιμη ναυτιλία παραμένει προτεραιότητα για τους πλοιοκτήτες ή κινδυνεύει να υποβαθμιστεί εν μέσω εμπορικών πιέσεων και πώς δανειστές και επενδυτές ενσωματώνουν κριτήρια βιωσιμότητας στις αποφάσεις χρηματοδότησης σε μια εποχή βαθιάς αβεβαιότητας.
Η Βαρώνη Charlotte Vere, Group Head Market Development της CORE POWER, δήλωσε ότι «οι πλοιοκτήτες έχουν αποδεχτεί πως η απαλλαγή από τον άνθρακα έρχεται». Η Claire Wright, Διευθύνουσα Σύμβουλος της Hanwha Ocean Europe, συμφώνησε ότι η συζήτηση δεν αφορά πλέον το αν θα γίνει η απαλλαγή από τον άνθρακα, αλλά μάλλον έχει μετατοπιστεί από τη συζήτηση για την ενεργειακή μετάβαση στη συζήτηση για την προσαρμογή του κλάδου στα νέα δεδομένα.
Ο Bo Cerup–Simonsen, Διευθύνων Σύμβουλος του Κέντρου Μηδενικών Εκπομπών Ναυτιλίας της Maersk Mc-Kinney Møller, δήλωσε ότι εργαζόμαστε σε έναν κόσμο όπου οι πλοιοκτήτες είναι πρόθυμοι να ξεκινήσουν και να δοκιμάσουν νέα καύσιμα και νέες τεχνολογίες. «Καθώς οι διαπραγματεύσεις του ΙΜΟ και της Ε.Ε. συνεχίζονται, είμαι βέβαιος ότι θα έχουμε μια δίκαιη ρύθμιση για όλους. Ωστόσο το ζήτημα του κόστους παραμένει και πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Για τους πλοιοκτήτες είναι σημαντικό να κάνουν ερωτήσεις για να λάβουν διευκρινίσεις. Ενεργοποιούμε τώρα τις τεχνολογίες για όταν πραγματικά χρειαστούν στο μέλλον, όταν θα υπάρχουν σχετικοί κανονισμοί». Από την πλευρά της, η Dr Alexandra Ebbinghaus, General Manager, Decarbonisation, Marine Sector της Shell, πιστεύει ότι το LNG είναι η καλύτερη λύση.
Εκπροσωπώντας τη φωνή των Ευρωπαίων πλοιοκτητών στο πάνελ, ο Σωτήρης Ράπτης, Γενικός Γραμματέας της ECSA, δήλωσε: «Θέλουμε μια σαφή δέσμευση από την Ε.Ε. ότι εάν έχουμε συμφωνία με τον ΙΜΟ, τα σημεία σχετικά με το ETS κ.λπ. θα καταργηθούν. Οι Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες πληρώνουν στην Ευρώπη 9 δισ. ευρώ ετησίως. Πού πάει όλο αυτό;», αναρωτήθηκε.
Ο Ευάγγελος Μαρινάκης, Ιδρυτής και Πρόεδρος της Capital Maritime & Trading Corp., μοιράστηκε τις απόψεις του για τη γεωπολιτική κατάσταση κατά τη διάρκεια παρέμβασής του προς το τέλος του συνεδρίου TradeWinds. Δήλωσε ότι κανένα από τα πλοία του δεν θα επιχειρούσε να διασχίσει τα Στενά του Ορμούζ, αναφέροντας ως κύρια ανησυχία του την ασφάλεια των πληρωμάτων, αλλά πρόσθεσε: «Ακόμα κι αν έπρεπε να πληρώσουμε τέλος διέλευσης, θα ήταν πολύ καλύτερο από το να κλείσουν τα Στενά».
Σχετικά με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά του ρωσικού πετρελαίου, ο κ. Μαρινάκης ήταν εξίσου άμεσος υποστηρίζοντας ότι οι μερικές κυρώσεις είναι αντιπαραγωγικές. «Οι Ινδοί και οι Κινέζοι αγοράζουν φθηνότερο ρωσικό πετρέλαιο, ενώ οι Ευρωπαίοι πληρώνουμε υπερβολικά υψηλές τιμές», είπε. Κατά την άποψή του, για να είναι αποτελεσματικές οι κυρώσεις, πρέπει να είναι ολοκληρωτικές: «Θα πρέπει να μπλοκάρουν κάθε αποστολή από τη Ρωσία προς τον υπόλοιπο κόσμο, γιατί αν οι κυρώσεις εφαρμόζονται μόνο εν μέρει, αυτό είναι κακό για την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο που δεν εμπορεύεται ρωσικό πετρέλαιο».
Τα Ποσειδώνια 2026 συνεχίζονται έως την Παρασκευή, με πλήθος συνεδρίων, σεμιναρίων, εμπορικών συμφωνιών και εκδηλώσεων δικτύωσης. Αύριο, η Lloyd’s Register (LR) θα λανσάρει τη νέα της Συμβουλευτική Υπηρεσία ESG και τον Δείκτη ESG, παρουσιάζοντας την πρώτη έκθεση συγκριτικής αξιολόγησης ESG της ναυτιλιακής βιομηχανίας. Επίσης, το Κέντρο Μείωσης των Ναυτιλιακών Εκπομπών (MERC), το οποίο ίδρυσε η LR σε συνεργασία με 5 κορυφαίους Έλληνες εφοπλιστές, θα ανακοινώσει ένα σημαντικό νέο πρόγραμμα του κλάδου που συνδυάζει έρευνα, πιλοτικά έργα και ανάπτυξη δεδομένων για να βοηθήσει στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τον υπάρχοντα παγκόσμιο στόλο ναυτιλίας.
Τα Ποσειδώνια 2026 διοργανώνονται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος και της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, με την υποστήριξη του Δήμου Πειραιά και της Επιτροπής Ελληνικής Ναυτιλιακής Συνεργασίας.
