Αφιέρωμα στους ψαράδες της Αμοργού και στην πρωτοποριακή τους πρωτοβουλία για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος πραγματοποίησαν οι Financial Times, με αφορμή την πρόσφατη ανακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης για τη δημιουργία θαλάσσιων πάρκων.
Όπως τονίζεται στο δημοσίευμα της Ελένης Βαρβιτσιώτη, οι ψαράδες του νησιού έχουν βιώσει τα τελευταία δέκα χρόνια δραματική μείωση των αλιευτικών αποθεμάτων, αποτέλεσμα της αύξησης της θερμοκρασίας των υδάτων, της υπεραλίευσης και της υποβάθμισης του θαλάσσιου οικοσυστήματος. «Έχουμε δει μείωση άνω του 50% και σε ορισμένα είδη, όπως οι αστακοί, άνω του 80%» αναφέρει χαρακτηριστικά ο ψαράς Γιάννης Ψάκης.
Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, οι μικροί αλιείς της Αμοργού αποφάσισαν ήδη από το 2014 να αναλάβουν δράση, παρουσιάζοντας ένα σχέδιο τεσσάρων αξόνων που φιλοδοξεί να δημιουργήσει το πρώτο αλιευτικό καταφύγιο στο Αιγαίο. Το σχέδιο περιλαμβάνει:
• δίμηνη περίοδο απαγόρευσης της αλιείας ώστε να ενισχυθεί η αναπαραγωγή των ειδών,
• δημιουργία τριών προστατευόμενων ζωνών,
• χρήση πιο βιώσιμου αλιευτικού εξοπλισμού,
• εθελοντικά προγράμματα καθαρισμού κατά τους μήνες Απρίλιο – Μάιο.
Η συμφωνία δεν ήταν εύκολη. «Το πιο δύσκολο ήταν να κλείσουμε περιοχές. Υπήρχε σκεπτικισμός για το αν θα λειτουργούσε. Αλλά το σκεφτήκαμε όλοι μαζί», σημειώνει ο Ψάκης.
Ο πρόεδρος της ένωσης αλιέων Αμοργού, Μιχάλης Κρόεσμαν, τονίζει με έμφαση: «Οι θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές είναι μονόδρομος. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή για το μέλλον της αλιείας».
Καθοριστικό ρόλο στην πορεία του σχεδίου είχε η επιστημονική επικύρωση. Το 2022, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών διεξήγαγε διετή μελέτη πεδίου, η οποία απέδειξε ότι οι προτεινόμενες ζώνες περιλαμβάνουν πλούσια λιβάδια Ποσειδωνίας, ζωτικούς βιότοπους για την αναπαραγωγή πολλών ειδών.
«Τα δεδομένα επιβεβαίωσαν τις προτάσεις των ψαράδων», ανέφερε ο θαλάσσιος βιολόγος Στέφανος Καλογήρου, που ηγήθηκε της μελέτης, επισημαίνοντας τις αντιστάσεις που συχνά προβάλλουν δημόσιες υπηρεσίες σε καινοτόμες πρωτοβουλίες.
Η τελική απόφαση που θα επισημοποιεί το σχέδιο αναμένεται μέχρι το τέλος του μήνα, 11 χρόνια μετά την αρχική του σύλληψη. Αν εγκριθεί, η απαγόρευση θα τεθεί σε ισχύ από τον Απρίλιο του 2026, με χρήση GPS για την παρακολούθηση των σκαφών και πενταετή περίοδο αξιολόγησης.
Παρά τις δυσκολίες, οι ψαράδες της Αμοργού πιστεύουν στη συλλογική προσπάθεια. «Δεν μπορείς πλέον να ζήσεις από αυτή τη δουλειά όπως παλιά, αλλά χαίρομαι όταν βλέπω μια καθαρή παραλία. Αυτό είναι το μέλλον», λέει ο Γιάννης Ψάκης, αποτυπώνοντας την αλλαγή νοοτροπίας που φέρνει ελπίδα για τη Μεσόγειο. Το εγχείρημα της Αμοργού αποτελεί πρότυπο για όλη τη Μεσόγειο και αποδεικνύει πως η βιώσιμη αλιεία μπορεί να προκύψει μέσα από τοπικές κοινωνίες που παίρνουν το μέλλον τους στα χέρια τους.
