Μετά την επ’ αόριστον αναστολή των ερευνών για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου (GSI), ένα νέο έργο βρίσκεται στο στόχαστρο της Άγκυρας: το East to Med Data Corridor (EMC), ένα μεγάλης στρατηγικής σημασίας υποθαλάσσιο και χερσαίο καλώδιο οπτικών ινών που θα συνδέσει την Ασία με την Ευρώπη μέσω Μέσης Ανατολής και Ανατολικής Μεσογείου. Το έργο προωθείται από κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν εταιρείες από την Ελλάδα (μεταξύ αυτών και η ΔΕΗ), τη Σαουδική Αραβία και την Κύπρο και έχει ήδη λάβει πολιτική στήριξη στο υψηλότερο επίπεδο, από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη Ελλάδας–Σαουδικής Αραβίας (2022).
Οι πρώτες έρευνες για την πόντιση του καλωδίου ξεκίνησαν στην Κυπριακή ΑΟΖ με την έκδοση NAVTEX 237/25 από τον σταθμό της Λάρνακας για το ερευνητικό πλοίο FUGRO GAUSS, σημαίας Γιβραλτάρ, για το διάστημα 6–16 Αυγούστου 2025.
Απειλές από το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας και NAVTEX-αντίποινα
Η Άγκυρα δεν άργησε να αντιδράσει. Το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας εξέδωσε χθες δήλωση με την οποία ζητά προηγούμενο συντονισμό για κάθε επιστημονική έρευνα ή πόντιση καλωδίου στην «τουρκική υφαλοκρηπίδα», αναφέροντας μάλιστα πως το έργο GREAT CONNECTOR, καθώς και οι ενέργειες του FUGRO GAUSS, παραβιάζουν την τουρκική θαλάσσια δικαιοδοσία. Η Τουρκία προχώρησε στην έκδοση αντι-NAVTEX, ανάπτυξε στρατιωτικά μέσα στην περιοχή και δηλώνει έτοιμη να αναχαιτίσει οποιαδήποτε «μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα».
Αξίζει να σημειωθεί πως η Τουρκία είχε επιδείξει παρόμοια επιθετική στάση και το 2024, όταν απαίτησε από το ιταλικό πλοίο Teliri και το ερευνητικό σκάφος Iecoly Relume να ζητήσουν NAVTEX από τις τουρκικές αρχές για δραστηριότητες εντός ελληνικών ή κυπριακών θαλασσίων ζωνών. Η τότε αποστολή πέντε τουρκικών πολεμικών πλοίων είχε ματαιώσει τις έρευνες στην περιοχή της Κάσου.
Η Ελλάδα ενέκρινε την αποστολή του FUGRO GAUSS
Η ελληνική κυβέρνηση ενέκρινε ήδη από τον Ιούνιο 2025, κατόπιν αιτήματος της Βρετανικής Πρεσβείας και με τη σύμφωνη γνώμη του ΥΠΕΞ, τη διενέργεια επιθεώρησης βυθού από το FUGRO GAUSS, στο πλαίσιο της πόντισης του EMC. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει δραστηριότητες από 11/6 έως 11/8/2025.
Το πλοίο αυτή τη στιγμή κινείται νοτιοδυτικά της Πάφου, χωρίς ακόμη να έχει εισέλθει σε περιοχές που αμφισβητεί η Τουρκία.
Το δίλημμα της Αθήνας και το γεωπολιτικό ρίσκο
Η ελληνική πλευρά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σοβαρό δίλημμα. Θα συνεχίσει τις έρευνες εντός περιοχών που θεωρούνται ελληνική και κυπριακή θαλάσσια δικαιοδοσία, ή θα αναστείλει ξανά δραστηριότητες υπό τον φόβο στρατιωτικής έντασης και πιθανής εμπλοκής;
Η Αθήνα είναι πλέον αντιμέτωπη με την πιθανότητα δημιουργίας ενός δεύτερου «τετελεσμένου» μετά την αναστολή του GSI. Η όποια υποχώρηση θα συνιστά έμμεση παραδοχή αρμοδιότητας της Άγκυρας επί περιοχών στις οποίες η Ελλάδα και η Κύπρος ασκούν ή δύνανται να ασκήσουν κυριαρχικά δικαιώματα βάσει διεθνούς δικαίου.
Καμπανάκι για την ΕΕ και τις διεθνείς ενεργειακές συνεργασίες
Η στάση της Τουρκίας θέτει εν αμφιβόλω όχι μόνο τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες, αλλά και τη σταθερότητα ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου. Έργα στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή και ψηφιακή αυτονομία της Ευρώπης κινδυνεύουν από τις μονομερείς τουρκικές διεκδικήσεις και τακτικές «συνεκμετάλλευσης».
