Στις 28 Δεκεμβρίου 2014, λίγο πριν τις 5 τα ξημερώματα, το οχηματογωγό πλοίο Norman Atlantic έπιασε φωτιά εν πλω, 81 χλμ. βορειοδυτικά της Κέρκυρας και ενώ εκτελούσε σε δρομολόγιο από την Πάτρα στην Ηγουμενίτσα και την Ανκόνα.Στο πλοίο επέβαιναν 499 άτομα, από τα οποία 487 ήταν επιβάτες και 55 μέλη του πληρώματος . H πυρκαγιά ξέσπασε στο κατάστρωμα των οχημάτων λίγο πριν τις 6:00 τοπική ώρα, μισή ώρα μετά την αναχώρησή του από την Ηγουμενίτσα Περίπου στις 05:15 ενεργοποιήθηκε προσυναγερμός πυρκαγιάς στο κατάστρωμα 4, έναν ανοιχτό χώρο φορτίου. Ο ανθυποπλοίαρχος, ο οποίος ήταν επικεφαλής εκείνη τη στιγμή, έστειλε έναν ναυτικό για να ερευνήσει τον συναγερμό, αλλά δεν υπήρχε σημάδι πυρκαγιάς, μόνο αναθυμιάσεις και καπνοί που έβγαιναν από μια μονάδα ψύξης φορτηγού του οποίου η μηχανή ήταν εν λειτουργία. Στις 05:23 σήμανε πλήρης συναγερμός πυρκαγιάς από το αυτόματο σύστημα, πάλι στο κατάστρωμα 4, σε μια περιοχή ακριβώς κάτω από τις καμπίνες επιβατών και πληρώματος στο κατάστρωμα 5. Ο πλοίαρχος , από τη θέση του στη γέφυρα, μπόρεσε να παρατηρήσει φλόγες που έβγαιναν από τα παράθυρα στο κατάστρωμα 4 και διέταξε να ενεργοποιηθεί το σύστημα πυροσβεστικής Η μεταγενέστερη έρευνα αποκάλυψε ότι οι κατασβεστήρες ενεργοποιήθηκαν στο κατάστρωμα 3, και όχι στην περιοχή της πυρκαγιάς ίσως λόγω μπερδεμένης ετικέτας στις βαλβίδες
Στις 05:38, το Norman Atlantic εξέπεμψε το πρώτο σήμα κινδύνου στην ακτοφυλακή του Μπρίντιζι. Καθώς το σκάφος βρισκόταν στα ελληνικά ύδατα, η ελληνική αποστολή έρευνας και διάσωσης ήταν επικεφαλής, αλλά στις 09:00 τοπική ώρα η διεύθυνση της προσπάθειας διάσωσης παραδόθηκε στην ιταλική ακτοφυλακή Κατά τη διάρκεια του συμβάντος το πλοίο παρασύρθηκε τελικά στα ιταλικά ύδατα.
Το πρώτο σκάφος της ακτοφυλακής που έσπευσε στη διάσωση αναχώρησε από το Οτράντο στις 06:00, φτάνοντας στο σημείο στις 08:20 Επιπλέον, ζητήθηκε βοήθεια από 15 εμπορικά πλοία που βρίσκονταν στην περιοχή. Ένα από αυτά, το Aby Jeannette, ένα φορτηγό χύδην φορτίου, έσωσε 39 ανθρώπους από τις σωσίβιες σχεδίες του Norman Atlantic και τους μετέφερε στον Τάραντα και το δεξαμενόπλοιο Genmar Argus έσωσε ένα μέλος του πληρώματος από τη θάλασσα. Το ιταλικό πλοίο Cruise Europa διέσωσε άλλους 69 επιβάτες και τους μετέφερε στην Ηγουμενίτσα. Στη διάσωση βοήθησαν επίσης δεκαέξι ελικόπτερα και τέσσερα αεροσκάφη
Η πυρκαγιά κατέστρεψε γρήγορα τις λέμβους διάσωσης και τις σωσίβιες λέμβους στη δεξιά πλευρά του πλοίου Οι επιβάτες συγκεντρώθηκαν στην αριστερή πλευρά και άρχισαν να επιβιβάζονται στη σωσίβια λέμβο και τις σωσίβιες σχεδίες, παρά το γεγονός ότι ο καπετάνιος δεν διέταξε εκκένωση αυτή τη στιγμή Μια ομάδα 49 επιβατών έφυγε με σωσίβια λέμβο από την αριστερή πλευρά. Αφού διασώθηκαν, ορισμένοι επιβάτες ισχυρίστηκαν ότι η εντολή εγκατάλειψης του πλοίου δόθηκε τέσσερις ώρες μετά την έναρξη της πυρκαγιάς. Παρά το γεγονός ότι οι καμπίνες τους γέμισαν καπνό, δεν είχε σημάνει συναγερμός. Δήλωσαν επίσης ότι το πλήρωμα του Norman Atlantic τους βοήθησε ελάχιστα
Η ζέστη από τη φωτιά διαπέρασε ολόκληρο το πλοίο, ακόμη και άρχισε να λιώνει τα παπούτσια των ανθρώπων στο κατάστρωμα υποδοχής. Οι επιζώντες περιέγραψαν «σκηνές από την κόλαση» στο φλεγόμενο πλοίο, με το πλήρωμα του πλοίου να είναι σοκαρισμένο από την κρίση και τον νόμο της ζούγκλας να επικρατεί παρά μια τακτική εκκένωση. Όσοι επέβαιναν στη σωσίβια λέμβο διασώθηκαν από το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Spirit of Piraeus με νηολόγιο στη Σιγκαπούρη και έδεσε στο Μπάρι της Ιταλίας Στο νερό έπεσαν επίσης πολλές σωσίβιες σχεδίες, αλλά μερικές από αυτές ανατράπηκαν, προκαλώντας το θάνατο από πνιγμό ή υποθερμία πολλών επιβαινόντων. Άλλοι άνθρωποι στη θάλασσα ή στις σχεδίες διασώθηκαν με ελικόπτερα.
Η προσπάθεια διάσωσης παρεμποδίστηκε από την απώλεια ισχύος του Norman Atlantic. Το πυροσβεστικό ρυμουλκό Marietta Barretta κατάφερε να συνδεθεί στο πορθμείο και να το στρέψει στον άνεμο, επιτρέποντας στα ελικόπτερα να ξεκινήσουν να επιχειρούν. Ο πλοίαρχος Τζακομάτσι ήταν ο τελευταίος που έφυγε από το πλοίο στις 14.50. Η τραγωδία του «Norman Atlantic» στοίχισε τη ζωή σε ενεά άτομα τα θύματα (τρεις επιβάτες Έλληνες, δύο Ιταλοί, δύο Γερμανοί, ένας Τούρκος και ένας Γεωργιανός) έχουν περισυλλεγεί και αναγνωρίστηκαν,Κάποιοι κάηκαν, παγιδευμένοι στο γκαράζ του πλοίου, άλλοι χάθηκαν στη θάλασσα ενώ 18 επιβάτες θεωρούνται ακόμη αγνοούμενοι. Δύο ναύτες του αλβανικού ρυμουλκού Iliria σκοτωθήκαν στις 30 Δεκεμβρίου κατά τη διάρκεια της ρυμούλκησης του φλεγόμενου πλοίου Στις αρχές Φεβρουαρίου οι πραγματογνώμονες που όρισαν οι ανακριτικές αρχές της Ιταλίας –συγκεκριμένα, το δικαστήριο του Μπάρι στο πλαίσιο της υπ’ αριθμόν 20598/14 προκαταρκτικής ποινικής διαδικασίας– για τη διερεύνηση των αιτίων της τραγωδίας του «Norman Atlantic» ολοκλήρωσαν την έρευνά τους.
Από τις 27 Μαρτίου μέχρι και τις 31 Μαρτίου το πόρισμα παρουσιάστηκε από την ομάδα των εμπειρογνωμόνων παρουσία των διαδίκων και των δικηγόρων τους. Μόλις ολοκληρωθεί η προανακριτική διαδικασία θα ακολουθήσει η σύνταξη του κατηγορητηρίου και η παραπομπή των υπευθύνων σε δίκη. Τα όσα διαπιστώνουν στις 700 περίπου σελίδες του πορίσματός τους οι εμπειρογνώμονες αφήνουν έκθετους τους υπευθύνους του πλοίου. Συγκεκριμένα, διαπίστωσαν ότι το πλοίο είχε υπερφορτωθεί με οχήματα και ειδικότερα με φορτηγά ψυγεία. Το αποτέλεσμα ήταν να είναι περισσότερα από τις διαθέσιμες πρίζες τροφοδοσίας του πλοίου, με συνέπεια πολλά από τα φορτηγά ψυγεία να έχουν τις μηχανές αναμμένες όσο το πλοίο βρισκόταν εν πλω. Σε ό,τι αφορά τα αίτια της πυρκαγιάς οι πραγματογνώμονες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι προκλήθηκε από εξάρτημα κινητήρα, κάτι που ίσως σχετίζεται και με τη λειτουργία εν πλω των μηχανών των φορτηγών ψυγείων. Να σημειωθεί ότι η ανεπάρκεια των πριζών που υπήρχαν στο πλοίο σε σχέση με τον αριθμό των φορτηγών ψυγείων είχε γίνει αντικείμενο συζήτησης μεταξύ του πλοιάρχου Argilio Giacomazzi, του εφοπλιστή Carlo Visentini και εκπροσώπου της ΑΝΕΚ λίγες ώρες πριν από τη μοιραία τραγωδία. Συγκεκριμένα, υπήρξε ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω email η οποία ξεκίνησε στις 25 Δεκέμβρη του 2014 και διεκόπη το Σάββατο 27 Δεκεμβρίου. Με λίγα λόγια, ο ίδιος ο πλοίαρχος αλλά και ο ιδιοκτήτης του πλοίου διαπίστωσαν ότι υπήρχε ζήτημα στο κομμάτι αυτό. Μάλιστα προκειμένου να επιλυθεί το0 θέμα είχε οριστεί και συνάντηση στις 29 Δεκεμβρίου. Μεσολάβησε όμως η τραγωδία.
Ανεπαρκή μέσα πυρόσβεσης και υπερφόρτωση
Οι πραγματογνώμονες διαπίστωσαν ωστόσο και άλλα επιβαρυντικά στοιχεία. Λόγω υπερφόρτωσης του πλοίου, τα οχήματα ήταν σχεδόν κολλημένα μεταξύ τους. Αυτό ωστόσο καθιστούσε αδύνατη τη διαφυγή των οδηγών, παρά μόνο από τα παράθυρα των οχημάτων τους. Η υπερφόρτωση των οχημάτων σε συνδυασμό με τους δυνατούς ανέμους που έπνεαν στην περιοχή είχε ως αποτέλεσμα τη γρήγορη και ανεξέλεγκτη επέκταση της πυρκαγιάς. Επιπλέον τα μέσα πυρόσβεσης στο πλοίο ήταν ανεπαρκή, ενώ και όσα υπήρχαν χρησιμοποιήθηκαν με εσφαλμένο τρόπο. Σύμφωνα με τους πραγματογνώμονες, η κατασκευή του πλοίου, η διάταξη των χώρων αλλά και ο απαιτούμενος χρόνος ενεργοποίησης των πυροσβεστικών μέσων του πλοίου καθιστούσαν αδύνατη την έγκαιρη κατάσβεση ανάλογης πυρκαγιάς. Επίσης το σύστημα VDR (μαύρο κουτί) ήταν προσβεβλημένο από ιούς, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η ανάσυρση κρίσιμων στοιχείων για την υπόθεση, ενώ παράλληλα συζητήθηκε το ότι ο πλοίαρχος δεν κάλεσε τις αλβανικές υπηρεσίες διάσωσης για παροχή βοήθειας. Λόγω αυτού του γεγονότος χρειάστηκαν 72 ώρες μέχρι να επέμβουν τα σωστικά συνεργεία, με αποτέλεσμα 500 ανθρώπινες ζωές να μείνουν εκτεθειμένες στις δυσμενείς καιρικές συνθήκες και η πυρκαγιά να κατακαίει το πλοίο. «Τα στοιχεία που προκύπτουν από την ανάκριση μέχρι σήμερα και κυρίως τα πορίσματα της πραγματογνωμοσύνης που διεξήχθη επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς αλλά και τις αιτιάσεις των οικογενειών των θυμάτων και των επιζώντων της τραγωδίας. Σε κάθε περίπτωση δεν αφήνουν καμία απολύτως αμφιβολία για την ύπαρξη αστικών και ποινικών ευθυνών των κατηγορουμένων κατά την προσωπική μου άποψη» τονίζει στο Documento ο δικηγόρος Κρίτων Μεταξόπουλος, ο οποίος εκπροσωπεί σε συνεργασία με Ιταλούς δικηγόρους θύματα της τραγωδίας του «Norman Atlantic» αλλά και επιβαίνοντες.
«Βλέπαμε τις λαμαρίνες να λυγίζουν από τη φωτιά»
Άνθρωποι που επέβαιναν στο μοιραίο πλοίο θυμούνται τα όσα έζησαν επί σχεδόν τρία 24ωρα Από το βράδυ της 28ης Δεκεμβρίου του 2014 έχει περάσει αρκετός καιρός, ωστόσο τα όσα βίωσαν θα μείνουν για πάντα βαθιά χαραγμένα στη μνήμη τους. Σε ένα συνηθισμένο ταξίδι, από αυτά που πραγματοποιούνται καθημερινά μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, παραλίγο να συναντήσουν τον θάνατο. Ο Λεωνίδας Κωνσταντινίδης επέβαινε στο «Norman Atlantic». Ηταν συνοδηγός σε επαγγελματικό ταξίδι μαζί με έναν φίλο του. Τον τελευταίο δεν τον είδε ξανά. Ηταν ένα από τα 11 θύματα της τραγωδίας. Ο ίδιος περιγράφει στο Documento όλα όσα έζησε. «Ημουν μέσα στο φορτηγό. Είχαν πέσει πυρωμένα κομμάτια πάνω στην καμπίνα, και όταν λέμε πυρωμένα εννοούμε πώς βγάζεις ένα μέταλλο μέσα από τη φωτιά. Τα κομμάτια λιώσανε την οροφή της καμπίνας και πήρε φωτιά το αυτοκίνητο. Βγήκα έξω. Στο κατάστρωμα 4 που ήμουν ήμασταν γύρω στα 14 άτομα. Ημασταν εγκλωβισμένοι και η φωτιά πλησίαζε, δεν είχαμε άλλη επιλογή παρά μόνο τη θάλασσα. Αγκάλιασα τους κάβους, έκανα τσουλήθρα και έπεσα στη θάλασσα για να μην καώ ζωντανός». Ο Ιωάννης Βασσάλος επέβαινε στο «Norman Atlantic» μαζί με τη σύζυγό του Ουρανία Θηραίου. Οταν ξέσπασε η πυρκαγιά βρισκόταν στην καμπίνα τους. Αρχικά, όπως λέει ο ίδιος, δεν ανησύχησε και τόσο. Θεώρησε ότι ένα πλοίο σαν κι αυτό θα είχε επαρκές σύστημα πυρόσβεσης ώστε να σβήσει ή να περιορίσει την πυρκαγιά. Εμελλε όμως να διαψευστεί. «Βρισκόμασταν στην καμπίνα μας, κοιμόμασταν όταν ξέσπασε η πυρκαγιά. Ηταν κοντά 4.00 τα ξημερώματα όταν ακούστηκε αγγλόφωνη ανακοίνωση: “All the team on board!” Ξαφνικά είδαμε από το παράθυρο φωτιές και από τους αεραγωγούς να μπαίνουνε καπνοί. Ηταν μια κατάσταση εντελώς ανοργάνωτη και εντελώς στον αέρα. Είχα ένα συναίσθημα ανάμεικτο. Πίστευα πως ένα τέτοιο μεγάλο καράβι θα έχει πυρόσβεση. Βγήκα έξω και άρχισα να ψάχνω τι συμβαίνει. Πήραμε τον δρόμο προς τη ρεσεψιόν. Αρχισε να επικρατεί πανικός, να χτυπάνε τις καμπίνες, να ξυπνάει κόσμος. Δεν υπήρχε σχέδιο ούτε πλήρωμα στη θέση του, ήταν ανεξέλεγκτη κατάσταση» σημειώνει στο Documento. Μαζί με τη σύζυγό του ανέβηκαν στο τελευταίο κατάστρωμα για να σωθούν. Η φωτιά πλησίαζε από κάτω τους. Το πλοίο καταστρεφόταν και οι άνθρωποι βρισκόταν αντιμέτωποι με τον θάνατο, στη μέση της Αδριατικής, με ανέμους κοντά στα 10 μποφόρ. «Βλέπαμε τις λαμαρίνες να λυγίζουν. Η φωτιά είχε ξεκινήσει εδώ και αρκετή ώρα. Ο κόσμος δεν είχε ειδοποιηθεί, το πλήρωμα δεν ήταν στη θέση του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ο απόλυτος πανικός. Ηταν χάος στο πλοίο, μια κατάσταση εκτός ελέγχου, δεν λειτούργησε απολύτως τίποτα» σημειώνει στο Documento η Ουρανία Θηραίου. Τον εφιάλτη έζησε και ο γαλλικής καταγωγής Olivier Coissard, ο οποίος βρισκόταν στο πλοίο μαζί με τη σύζυγό του και τα δύο παιδιά τους 8 και 10 ετών. «Εμείς ήμασταν στην καμπίνα. Ηταν 5.00 το πρωί. Ακούσαμε θόρυβο απέξω. Είχα μυρίσει καπνό λίγο πριν αλλά δεν έδωσα μεγάλη σημασία. Οταν βγήκαμε έξω καταλάβαμε ότι δεν μπορούσαμε να ξαναπούμε μέσα. Ξαφνικά είδαμε φλόγες από κάτω μας, μεγάλες φλόγες. Δεν μπορούσαμε να πάμε αλλού, οι σκάλες ήταν μπροστά μας. Το πλήρωμα δεν ήξερε τίποτα. Ανεβήκαμε πάνω. Παπούτσια λιώνανε από την υψηλή θερμοκρασία. Τσάντες και βαλίτσες πήραν φωτιά».
«Πήρα κουράγιο από τις μορφές των παιδιών μου»
Ο Ευάγγελος Τσούκης επέβαινε επίσης στο πλοίο μαζί με τη σύζυγό του Ευαγγελία Νατσιοπούλου. Οταν ρωτάμε για τη νύχτα της 28ης Δεκεμβρίου, στο μυαλό του έρχονται εικόνες πανικού και εγκατάλειψης από την πλευρά του πληρώματος. «Ο καθένας έκανε ό,τι νόμιζε. Βγήκαμε έξω στο κατάστρωμα στην αριστερή πλευρά του πλοίου, αντίθετα με τη φωτιά. Οι καιρικές συνθήκες ήταν άσχημες. Εβρεχε και επικρατούσαν θυελλώδεις άνεμοι. Ηταν συγκεντρωμένοι περίπου 200 επιβάτες, υπήρχε blackout και δεν λειτουργούσε κανένα σύστημα πυρόσβεσης. Επίσης δεν υπήρχε συντονισμός και ενημέρωση από το πλήρωμα για το τι πρέπει να κάνουμε. Γενικά υπήρχε πανικός, επικρατούσε χάος και εφαρμόστηκε το ρητό “ο σώζων εαυτόν σωθήτω”. Εκείνη τη στιγμή, βλέποντας από τη μια μεριά τη φωτιά να μας πλησιάζει και από την άλλη τα πελώρια κύματα να φτάνουν μέχρι πάνω, θεωρήσαμε ότι ήρθε το τέλος μας. Αγκαλιαστήκαμε και σκεφτήκαμε ότι θα αφήσουμε τα παιδιά μας ορφανά. Τότε μου ήρθαν οι μορφές των παιδιών μου μπροστά μου και αυτό μου έδωσε δύναμη και κουράγιο για να παλέψω και να εξαντλήσω κάθε πιθανότητα επιβίωσης» σημειώνει. Στο μεταξύ, όσο η ώρα περνούσε και όσο περισσότερο η φωτιά κατάπινε το πλοίο τόσο μεγάλωνε και ο πανικός. Κάποια στιγμή εμφανίστηκαν τρία μέλη του πληρώματος και συγκεκριμένα τρεις ναύτες μηχανικοί οι οποίοι προσπάθησαν να κατεβάσουν τη σωσίβια λέμβο. Ο κόσμος πίστεψε ότι είχαν έρθει με εντολή του καπετάνιου. Ωστόσο μάλλον είχαν ενεργήσει από μόνοι τους. «Είδαμε τρεις ναύτες μηχανικούς, τους αναγνωρίσαμε με τις φόρμες. Κατευθύνθηκαν στη μοναδική σωσίβια λέμβο που χώραγε 150 άτομα και οι άνθρωποι δεν ήταν υπεύθυνοι γι’ αυτό. Οι άνθρωποι αυτοί ήθελαν να φύγουν από το πλοίο χωρίς εντολή καπετάνιου. Τους είδε ο κόσμος και πήγε εκεί, δηλαδή παρέσυραν κόσμο μαζί τους. Το αποτέλεσμα ήταν να αποσυνδεθεί και η βάρκα με άσχημο τρόπο από το πλοίο, με αποτέλεσμα όλος ο κόσμος που ακούμπαγε επάνω της στην απότομη αποκοπή της από το πλοίο να πέσει στη θάλασσα άθελά του. Εμείς κατηγορούμε αυτούς τους τρεις ανθρώπους, ήταν δικοί τους ευθύνη, πήραν την απόφαση να φύγουν και παρέσυραν» θυμάται η κ. Θηραίου. Από την πλευρά του ο κ. Βασσάλος σημειώνει: «Η βάρκα έπεσε ένα μέτρο, έκανε ταλάντωση ένα μέτρο προς τα κάτω και εκεί κόσμος έπεσε στη θάλασσα. Εκεί είχαμε τους πρώτους νεκρούς και αυτή ήταν η πρώτη τραγική εικόνα. Είχε 10 μποφόρ, 8-10 μέτρα κύματα, άρχισε να βρέχει. Πήγαμε πάνω από τη γέφυρα και εκεί μαζέψαμε τις τελευταίες δυνάμεις, ο φόβος του θανάτου, νιώθεις κοντά. Είπαμε ότι το σίγουρο είναι ότι θα πεθάνουμε, ας κάνουμε ό,τι μπορούμε να μην πεθάνουμε».Το Norman Atlantic ήταν ένα Roll-on/Roll-off (ROPAX) οχηματαγωγό πλοίο που ανήκει στην ιταλική ναυτιλιακή εταιρεία Visemar di Navigazione Το πλοίο ναυπηγήθηκε το 2009 από την Cantiere Navale Visentini, Ιταλία ως Akeman Street για την Visemar di Navigazione Είχε χωρηκοτητα 850 επιβάτες και 2.286 μέτρα διαδρόμων lane για οχήματα Μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2010, ναυλώθηκε στην T-Link. Μετά από μια ανακαίνιση τον Μάιο του 2011 στη Βαλέτα της Μάλτας, ναυλώθηκε στη Saremar και μετονομάστηκε σε Scintu τον Ιούνιο του 2011. Τον Ιανουάριο του 2013, ναυλώθηκε στην Grande Navi Veloci και ακολούθησε ναύλωση στη Moby Lines τον Απρίλιο του 2013. Τον Οκτώβριο του 2013, η Scintu ναυλώθηκε στην LD Lines. Μετονομάστηκε σε Norman Atlantic τον Ιανουάριο του 2014. Στις 29 Αυγούστου 2014, έκανε το τελευταίο της ταξίδι με την LD Lines, από το Ρόσλερ, στην κομητεία Ουέξφορντ, στην Ιρλανδία στο Σαιν-Ναζαίρ, στη Γαλλία και στη Χιχόν, στην Αστουρία, στην Ισπανία. Τον Σεπτέμβριο του 2014 ναυλώθηκε στην Caronte & Tourist και ακολούθησε ναύλωση στην ANEK Lines τον Δεκέμβριο του 2014. Μετά την πυρκαγιά του 2014, το πλοίο ελλιμενίστηκε στο Μπάρι της Ιταλίας κατά τη διάρκεια των ερευνών και των νομικών ενεργειών. Τον Ιούλιο του 2019 το πλοίο ρυμουλκήθηκε στην Αλιάγα της Τουρκίας και διαλύθηκε
Giannis Mavronas από την ομάδα του ARXIPELAGOS στο Facebook
