Απόκτηση διπλώματος Γ΄ Πλοιάρχου από τα ειδικά τμήματα των ΕΠΑΛ

Μπάχαλο, διάλυση, απαξίωση, με θύματα τους σπουδαστές

Για να αποκτήσει κάποιος δίπλωμα Πλοιάρχου Γ΄ τάξης, εφόσον προέρχεται από τα ΕΠΑΛ του τομέα Ναυτιλιακών Επαγγελμάτων, απαιτείται η παρακολούθηση ενός Ειδικού Τμήματος διάρκειας επτά μηνών, το οποίο καλύπτει τις απαιτήσεις της Διεθνούς Σύμβασης STCW 1978, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί και ισχύει. Επιπλέον, είναι υποχρεωτική η πραγματοποίηση 24 μηνών θαλάσσιας υπηρεσίας. Το συγκεκριμένο σύστημα σχεδιάστηκε με την προοπτική να προσφέρει στους νέους ναυτεργάτες, οι οποίοι προέρχονται από τα τμήματα των ΕΠΑΛ( όπως εξελιχτήκαν τα πρώην ναυτικά λύκεια ), μια δεύτερη ευκαιρία να εξελιχθούν επαγγελματικά, αντισταθμίζοντας τη μικρότερη θεωρητική κατάρτιση με πρακτική εμπειρία στο πλοίο.

Παρότι η αρχική ιδέα είναι ορθή και έχει θετικά στοιχεία, η εφαρμογή της στην πράξη αποκαλύπτει σοβαρές παθογένειες και αδυναμίες. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι η απαίτηση οι σπουδαστές του Ειδικού Τμήματος να συμπληρώνουν το ίδιο έντυπο Κατευθυνόμενης Εκπαίδευσης επί Πλοίου (ΚΕΠ) με τους σπουδαστές των ΑΕΝ, χωρίς να υπάρχει καμία διαφοροποίηση ή προσαρμογή στο περιεχόμενο. Το ΚΕΠ, ένα βασικό εργαλείο αξιολόγησης της εμπειρίας που αποκτάται στη θάλασσα, θα έπρεπε να ανταποκρίνεται στις ιδιαιτερότητες του κάθε εκπαιδευτικού πλαισίου. Οι σπουδαστές του Ειδικού Τμήματος έχουν διαφορετικό υπόβαθρο και διαφορετικές ανάγκες, και συνεπώς θα έπρεπε να καθοδηγούνται με ένα προσαρμοσμένο και στοχευμένο πρόγραμμα ΚΕΠ, που να ενισχύει ουσιαστικά την πρακτική τους εκπαίδευση.

Επιπλέον, μια ακόμα σοβαρή αδυναμία του συστήματος είναι το γεγονός ότι υπάρχει μόνο μία εξεταστική περίοδος τον χρόνο. Την ίδια στιγμή που σε όλα τα άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα, ανεξαρτήτως βαθμίδας και αντικειμένου, παρέχονται τουλάχιστον δύο εξεταστικές, δίνοντας στους σπουδαστές περισσότερες ευκαιρίες για επιτυχία ή βελτίωση της απόδοσής τους. Η ύπαρξη μίας μόνο εξεταστικής αποδεικνύει την προχειρότητα με την οποία σχεδιάστηκε το πρόγραμμα και δημιουργεί συνθήκες αδικίας για τους σπουδαστές, οι οποίοι αν αποτύχουν, πρέπει να περιμένουν έναν ολόκληρο χρόνο για νέα ευκαιρία.

Παράλληλα, η θεωρητική κατάρτιση, παρότι διαρκεί μόλις επτά μήνες, δεν έχει σχεδιαστεί ώστε να ανταποκρίνεται στο περιορισμένο αυτό χρονικό πλαίσιο. Οι σπουδαστές καλούνται να μελετήσουν και να κατανοήσουν έναν υπερβολικά μεγάλο όγκο ύλης, χωρίς ουσιαστική στήριξη και καθοδήγηση. Η πίεση αυτή σε συνδυασμό με την έλλειψη εξειδικευμένων και οργανωμένων διδακτικών εγχειριδίων οδηγεί σε μεγάλη μαθησιακή δυσκολία. Οι σπουδαστές καταφεύγουν σε πρόχειρες φωτοτυπίες ή αποσπασματικό υλικό, γεγονός που υποβαθμίζει την ποιότητα της εκπαίδευσής τους.

Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι αποκαρδιωτικό: από τους 42 σπουδαστές του σχολικού έτους 2024–2025, μόλις 13 κατάφεραν να αποφοιτήσουν, με το ποσοστό αποτυχίας να αγγίζει το 80%. Ένα τόσο υψηλό ποσοστό δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην έλλειψη ικανοτήτων ή δυνατοτήτων των σπουδαστών, αλλά αντανακλά ξεκάθαρα τα δομικά προβλήματα του συστήματος.

Η ανάγκη για άμεση αναμόρφωση είναι πλέον επιτακτική. Η διδακτέα ύλη πρέπει να προσαρμοστεί στις δυνατότητες του επταμήνου. Το ΚΕΠ να επανασχεδιαστεί βάσει των πραγματικών αναγκών των σπουδαστών του Ειδικού Τμήματος. Πρέπει να καθιερωθούν δύο εξεταστικές περίοδοι τον χρόνο, και να παραχθούν σύγχρονα, εξειδικευμένα βιβλία που να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του προγράμματος. Οι απόφοιτοι του Ειδικού Τμήματος αποκτούν το ίδιο δίπλωμα Ανθυποπλοιάρχου με τους σπουδαστές των ΑΕΝ και δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να υπολείπονται σε γνώσεις και επαγγελματικές ικανότητες.